Yazan: Nurettin Değirmenci
Elk. Yük. Müh.
Yıllardır sorulur: İnsan yemek için mi yaşamalı, yaşamak için mi yemeli?
Her soru basit ya da evrensel ölçü ile yanıtlanır.
1-Basit ölçüler, basit kuralların ürünüdür. Basit kurallarla yuvarlak, her türlü yoruma uygun, “Çok, az, büyük, küçük, eski, yeni, oldukça…” gibi katsayılarla donatılmış ölçüler çıkar. Basit ölçülerde, Doğanın İkinci Yasası gereği, “Güçlü haklıdır!” temel ilkesi çoğunlukla geçerli olur; etkileyici konuşan, bağıran, çığıran, yaygara yapan zafer kazanmış sayılır. Bütün ilkel toplumlarda basit ölçüler geçerlidir. Göreceli olarak, evrensel ölçüler seyrek olarak kullanılır.
2-Evrensel ölçü için evrensel yasalar, evrensel dayanak noktası, sayılar, Üçüncü Nesne olan birim sistemi ve uygun ölçü aygıtı gerekir.
Basit ölçüler kolay, evrensel ölçüler zordur. Doğa kolaylıktan yanadır.
Evrensel ölçü nasıl yapılır?
Ölçümü yapılacak nesne, hareket veya hareket aralığı (süre) ile ilgili evrensel yasaların bilinmesi gerekir. Örneğin, sesin yayılması ile ilgili yasalar bilinmeden, evrensel ses ölçümleri yapılamaz.
Görecelilik Yasası gereği, Evrende bir başlangıç noktası yoktur. Bu nedenle her ölçü için başlangıç noktası seçilmesi zorunludur. Örneğin, evrensel süre ölçümü için İsa’nın doğduğu (Veya öldüğü) yıl dayanak alınır.
Ölçü kıyaslamadır. Ölçü için en az iki nesne, hareket veya hareket aralığının olması zorunludur. Bir nesne, hareket veya hareket aralığını ölçmek için dâhiler tarafından yaratılan Üçüncü Nesne olan birim sistemi olması gerekir. Örneğin, “A çubuğu üç birim uzunluğundadır” denir.
(Nesne, hareket, hareket aralığı için seçilen birimler temeldir. Kilogram, Metre, Saniye’den oluşan MKS örnek verilebilir. Diğer birimler, “Türetilmiş birimler” adını alır.)
+Seçilen birim, ölçülen nesne ya da hareketten küçük,
+Ölçü aygıtının ölçme sınırları, ölçülen nesne veya hareketin büyüklüğüne uygun olmalıdır. Örneğin, terzilerin kullandığı metre ile elektronik baskı devrelerinin değişik ölçümleri yapılamaz.
Evrensel ölçü için yeterli sayı bilgisi zorunludur. 1000’e kadar saymasını bilen insan 10000 koyunu sayamaz. “Çok sayıda koyun var!” diyerek, ölçüyü tamamlar.
*
İnsanların bellek dünyası ve dış dünyaları vardır.
1-Bellek dünyasındaki oluşumlarda henüz evrensel ölçüler kullanılamıyor. Örneğini, kin, nefret, sevgi, öfke, güzellik, çirkinlik, korku, açlık, susuzluk gibi duygular sayılarla bilinmiyor.
2-Dış dünyadaki nesne ve hareketler kısmen evrensel ölçülerle tanımlanabiliyor. Örneğin, acı, tatlı, ekşi, tuzlu, değişik kokulu nesneler sayılarla birbirinden ayırt edilemiyor. Bazı benzer nesneleri diğerlerinden sayılarla ayırt etmek için dolaylı evrensel ölçümlerden yararlanılır.
Continue Reading »